Гостиницы в Алматы
2016-03-21 11:00:05 4942 60

Маржан Сұлтанбай: Жаман болады немесе...

Маржан Сұлтанбай: ЖАМАН БОЛАДЫ немесе "Қазақ ырым етер, ырымы қырын кетер"

- Бүйтпе жаман болады, сүйтпе жаман болады...

- Неге? Неге олай істеуге болмайды? - деген «почемучкаларға» үлкендер: «Жамааааааан болады...» - деп түрлерін мыжырайтып-тыжырайтып қорқытады. Иә! Біз солай өстік. Түк білмейтін мақау кезімізде «жаман боладымен» біздің аузымызды жауып тастайтын. Өсе келе ойланасың. Әсіресе, бойлары тізеңе жетер-жетпес майда-пашақтардың тосыннан қойған сұрақтары кәдімгідей ойландырады. «Мынау неге былай, Манзан тәте? Неге олай болмайды, Манзан тәте?» - Оппппппппа!!! Жауап таппағанда: «Олай істесең жаман болады!» - дей салған жеңіл, әрине. Бірақ... сол «жаман боладының» астарында не жатыр?

Тек қазақтарда емес, ырым-тиым деген қай ұлтта болмасын жетерлік. Алайда, кейбір білгішMANдердің  статистикалық  мәліметтеріне сүйенсек, жер бетіндегі барлық ұлттардың ішінде орыстар ырымға қатты сенеді екен. Меніңше, бұл ретте, қазекеңдер де қалыс қалып жатқан жоқ. Себебі, кемпір-шалдан естігендеріміз өз алдына, фэн-шуй деген бар, экстрасенс-психологтардың немесе жай ғана еріккен біреулердің ойдан шығарған ырым-тиымдары бар. Қысқасы, не скучно живем!!!

Өз басым тойдан «жұғысты болсын!» - деп сарқыт алғанды әбестік санамаймын, бірақ, қалыңдық гүл лақтырғанда соған таласып, төбелесіп, шаш жұлысып жатқан «подружкаларды» көргенде жайлап бетімді шымшимын:

Қанша тойдан гүл қағып алған құрбыларым бар, сол бір бума гүлге байланысты болса тағдырлары – әлдеқашан-ақ үйлі-баранды боп отырар еді... Негізі қалыңдықтың гүл лақтыратыны Голливуд киноларынан кейін кең өріс алып кетті. Сәнді мейрамхана, әдемі киінген қонақтар, той көйлегін киген сұлу қалыңдық... РОМАНТИКЭ!!! Бүгінде бірде-бір той онсыз өтпейді деп айтуға болады. Ол, былайша айтқанда, тойдың программасындағы «әдемі нүкте» ғана. Ал, кейбір адамдар «мына ырым бойынша бүйтсең – бақытсыз боласың, бүйтсең – ұзақ өмір сүресің...» - дегенге кәдімгідей беріле сенеді. Жарайды, бұрын оқу-тоқу болмаған кезде адамдар жан-жануарларға қарап, табиғат құбылыстарын бақылап ауа-райын болжап отырған,т.с.с. Өйткені, ол кезде тіпті мүмкіндік болмады: ғылым дамымаған, халық – надан. Ал, бүгінгі қоғам «супер сауатты» Тіпті үйде отырған «домохозяйкаң» да кез-келген саясаткермен сөз таластыра алады – Google-дың арқасында. Үш жастағы балаң да айфон-айпадтарыңды ақтарып, шашып тастайды. Баяғыша: «бүйтсең – жаман болады» - деп қазіргінің балаларын алдай алмайсың. Сондықтан, кішігірім зерттеу жүргізіп көрдім. Қандай ырым санаға сияды, қандай ырым – сандырақ???

230px-Blackcat-Lilith

1. Ең көп таралған ырым: «Қара мысық жолыңды кесіп өтсе – бір сәтсіздікті күт!» Біреулер сол жолдан айналып өтеді, біреулер екі жағына түкіріп-түкіріп кете береді, енді біреулері киіміндегі түймесін ұстап: «Жолым болсын! Жолым болсын!» - деп күбірлейді /мектепте оқып жүргенімізде солай істейтінбіз. Кейде үстіңнен бір түйме таппағанда қасыңдағы адамның киіміне жабысасың/  Қазақта: «Мысықпен жолға шықпайды» - деген ырым бар, айтпақшы. Есімде, 2007 жылы, «Хабарда» жүргенімде «Таразы» бағдарламасына мысықтар жайында сюжет түсіретін болдым. Өзінің арнайы сумкасы бар, мен соған мысықтарды салып алып, оператор камерасын алып: «Ал, кеттік!» - десем, шопыр ағай: «Мен ешқайда бармаймын!» - дейді. Түсінбеймін. «Мысықтар – сумкада, машинаны бүлдірмейді...» - деп шыр-пыр болам. Сөйтсем, шопыр отыр: «Мысықпен жолға шығуға болмайды!» - деп. Тас-талқан боп Абас-Шахтың кабинетіне кіріп бардым: «Жұмыстың аты – жұмыс! Мен сюжет түсіруім керек, оның міндеті тиесілі жерге бізді жеткізіп салу. Бұл неғылған надандық!!!» - деп. Ол кісі, неге екенін, мыңқ етпеді. Шамасы, қазақтардың сондай «причудаларына» әбден еті үйреніп кеткен бе...  телефон соғып, маған басқа шопыр тауып берді. Мен съемкама кеттім. Аварияға түскен жоқпыз, аман-есен барып, керек видеоларымызды жинап, жұмысқа қайтып келдік. Одан кейінгі күндері де ешкім ауырған жоқ, камера сынған жоқ. Белгіленген күні сюжет эфирге шықты... Тарихта да бар тіпті, орта ғасырларда «бақытсыздық әкелетін» қара мысықтарды жоямыз деп шуласып жүргенде тышқандар мен кеміргіштер көбейіп, олардан жұғатын аурулар тарап кетіп... бір дүрбелең болған /дейді Википедия/. Қызық: Ұлыбританияда сол қара мысықтар сәттіліктің белгісі, ал Шотландияда «есік алдыңнан үйсіз жүрген қара мысықты көрсең – өмірің жақсарады, жұмысың алға басады» - деп сенеді халық.

ҚОРЫТЫНДЫ: Мысық – ол да бір күнкөрістің қамымен жүрген тіршілік иесі. Өзіне, балаларына қорек іздейді, әрлі-берлі жүреді, жолдың ана бетінен мына бетіне өтеді. Оның сенде шаруасы жоқ, сен оған керек емессің! Егер жұмысыңда бір сәтсіздік болса, демек, өзің дұрыс ойластырмағансың, жүгірмегенсің, тырыспағансың. «Ит ашуын тырнадан алады» деп, көшеде өзімен-өзі жүрген сорлы мысықты кінәлау дұрыс емес. Тіпті логика жоқ!!!

2. «Пятница 13»

pyatnitsa-13-e

Негізінен Голливудтың кинолары арқылы келді осы «пятница 13» деген. Әйтпесе, мұсылмандар үшін, жұма – аптадағы қасиетті күн. Ғұсыл алып, таза киімдерін киіп мешітке барады, дұға етеді. Бала кезімде жиі еститінім: «жұма күні үй сыпырмайды, кір жумайды» дейтін. Ондай жұмыстарды жұмаға дейін жасауға тырысатынбыз. Қазір ойласам, логика бар! Өйткені, жұма – тазалық күні: жаның да, тәнің де, үйің де таза тұруы керек дегеннен шыққан сияқты. Алайда, «пятница 13» қатысты ырымның бүгінде біздің елде «весомый» орны бар болып шықты. Өйткені, ужастиктерді көп көреміз. Әйтпесе, біздің ата-әжелеріміз 13-не түскен жұмадан еш қорықпаған. Жалпы 13 деген саннан қазақ ешқашан сескенбеген. Ол Грецияда сейсенбі күні 13-іне түссе сасқалақтайды. Италияда "пятница 13"-дан үрейлері ұшады,ал 17 деген саннан тіпті төбе шаштары тік тұрады. Мəселен, Австрия композиторы Арнольд Шенберг 13 санынан қатты қорыққан көрінеді. 1950 ж.астролог оған: "76 жасқа толғалы отырсыз. Бұл сіз үшін қауіпті жыл. 7+6=13-ке тең"- дейді. 1951 ж.13-шілде жұма күні Шенберг көз жұмады. Осы 13 санынан қорқу "трискайдекафобия" деп аталады. "Бұл фобияның бір жақсы қыры бар" - дейді мамандар. "Пятница 13" күні адамдар: "бірдеңеге ұрынып қалармын... тыныш жүрейін... тыныш отырайын..." - деп, жұмыста əріптестерімен жанжалдаспауға тырысып, абайлап басып, қатты қорыққандары сол күні барлық жоспарларын "отмена" жасап үйлерінен де шықпайды екен. Соның нəтижесінде жол көлік апаты немесе əр түрлі келеңсіз жайттар аз болады дейді Нидерландиядағы статистика орталығының қызметкерлері. Өздеріңізге белгілі, көптеген елдерде қонақүй, бизнес орталықтарда 13-қабат атымен болмайды. Не 12-ден кейін 14-қабат орналасады, не 12..... 12А..... 14..... деп жазылады. Айта кету керек, 13 деген саннан автокөлік жүргізушілері де қатты қорқады. 007, 070, 707, 777 деген сандардан құралған нөмір алу - бір жағынан ырымға жақсы деп есептелінеді əрі "крутойлықтың" белгісі - "понт" қой сол баяғы... Ал, Маңғыстауда 362 деген нөмір ерекше бағаланады (неге екенін түсіндіріп жатудың қажеті жоқ-ау, сірə...)

ҚОРЫТЫНДЫ: "Жамандық келеді" - деп сенсең, күтсең, əрине жақсылыққа жолықпасың анық. Жақсы сөз - жарым ырыс. Жақсы сөз - жақсы ойдан туындайды. Əжем, марқұм: "Құдайдың жаман күні болмайды" - дейтін.

3. Бұрышқа отырма - отырып қаласың! Бұл ырымды білмейтін қазақ жоқ шығар,а?.. Біздің үйде, əйтеуір, дөңгелек стол тұратын. Ыңғайлысы: домалатып апарып қабырғаға сүйей саласың. Əйтпесе, баласың ғой, ондай столды көтеруге күш қайдан болсын?! Марқұм, мамам бауырларын бұрышқа қанша жолатпауға тырысса да - нағашы ағаларым жүріп-жүріп, 30-дан асқандааааа барып үйленді. Дөңгелек столды домалатып жүрген мен де 29-да тұрмысқа шықтым.

ҚОРЫТЫНДЫ: Біреу 18-де үйленеді - үй боп кете алмайды, біреу 40-та шаңырақ көтереді - əп-əдемі үйлесімді жұп боп отырады. Біреуге - ерте, біреуге - кеш... бұйырғаны болады, бұрышқа отырсын-отырмасын!

12306557

4. Мысықтың тілеуі жаман. Үйде мысық асырасаң - балаң болмайды. Өйткені, мысық: "Баласы болмасын, мені ғана еркелетсін..." - деп тілейді-мыс.

Мысық ұйықтап жатқанда Мұхаммед пайғамбардың шапанын кесіп тастап кеткендігі туралы білесіздер - мысықты оятпас үшін, ұйқысын қимай. Өз басым, жан-жануарларды қатты жақсы көрем, соның ішінде - мысықты. Өйткені, оны үйде ұстау ыңғайлы, əрі мысықтар сондай сүйкімді, əдемі еркелейді, қылықтары тəтті... ми-ми-ми...

20150411_135020

Айтқым келгені, бұл тақырыпты да біршама зерттедім. Тіпті арнайы асыл тұқымды мысықтармен айналысатын əйелмен де сөйлестім. Ол келіншектің 3 британский мысығы бар: кезектесіп балалайды. Пысық əйел марғауларды көрмеге апарып сатады. Кəдімгі асыл тұқымды екенін дəлелдейтін паспорттарымен ондай марғаулардың бағасы минимум 20-25 мың теңгеден басталады. Жап-жақсы бизнес екен-ей! Иə...тақырыпқа оралсақ, сол келіншектен сұрадым ғой осы ырым жайында. Сөйтсем, мысықтармен жағаласып жүріп өзі де үш баласын туып алыпты. Ыммм...

ҚОРЫТЫНДЫ: жоғарыда атап өткенімдей, мысыққа қатысты ырымдарда еш логика жоқ. Адамның тағдырын мысық шеше алмайды. Тек... жүкті əйелдерге мысықтардан токсоплазмоз деген ауру жұғып кетуі мүмкін. Ол, əрине, құрсағындағы сəбидің денсаулығына əсер етпей қоймайды. Сондықтан, үйде мысық болған жағдайда да аяғы ауыр əйел оның "туалетін" тазаламауы тиіс жəне қан тапсырып, дəрігерге қаралып тұруы керек.

5. Енді гүлдерге қатысты ырымдарды сөз етпекпін. Өйткені, көктем келіп, табиғат оянып, үйдегі бау-бақшамыз гүлдеп жатыр ғой. Менің сұлуларым да оянып бастады.

20160317_071113

20160317_184852

20160317_185142

20160317_185438

 

Гүлдің түсіне қарай айтатын болсақ, сары түсті сыйлауға болмайды дегенді еститінмін. Ол бір кездегі хит болған Наташа Королеваның əнінен кейін тарап кеткен ырым деседі сатушылар. "Желтые тюльпаны - вестники разлуки..." естеріңізде болар бұл əн?.. осылай болмашы нəрседен адамның бүкіл өмірін "өзгертіп жіберетін" ырымдар шыға береді... шыға береді... ойбаааай, үйде сансивьера өсірсең - өсек-аяңнан арыла алмай қаласың; шырмауық өсірсең - өмірің шырматылып өтеді; роза гүлдесе - қайғылы жағдайға душар боласың; плющ не антуриум дегендер үйде тұрса - күйеуің кетіп қалады... т.с.с. неше түрлі түбі жоқ, тамыры жоқ ырымдар көп. Бір қызығы, əйелдердің көпшілігі дерлік сенеді соған. Иə, əр гүлдің бір қасиеті бар, бірақ, ол магия - тылсым күштермен байланысты емес. Мəселен, фикус Бенджамина - жатын бөлмеге қоюға болады. Өйткені, ол бойынан жүйкені тынықтыратын ферменттер бөледі ауаға. Ал кейбір гүлдерді ұйықтайтын бөлмеге қоймайды, себебі олар түнде көмірқышқыл газын бөледі (гүлдер жайында кейін арнайы бір жазбамды арнаймын,егер қызық болса Сіздерге...)

ҚОРЫТЫНДЫ: Гүл болған соң - гүлдейді! Аты - гүл, шөп емес ол. Күйеуі кетіп қалса - оған миллион себеп бар; өсек-сөздерден қай-қайсысымыз болсақ та ешқашан арыла алмаймыз. Отбасылық өмірдің "Санта-Барбарасы" бітпейді - үйде гүл болсын-болмасын. Қайта қуану керек: əй-шəй жоқ гүлдемейді терезенің алдындағы өсімдік. Жағдайын жасайсың, баптайсың - сосын ғана ол қожайынына ризашылық білдіріп гүл ашады.

Қорытындының қорытындысы: Ырым - бұл адамның өзін жəне өзгелерді алдауы деген тұжырым жасадым. Егер жақсылыққа жорамалдайтын болса, əрине, сене берсін. Əркімнің өз қалауы ғой. Есіме түскен,ойымда жүрген бірнеше ырымды мысалға келтіріп, өз пікірімді білдірдім. Келіспеулеріңіз мүмкін. Сіздер де пікірлеріңізді жазыңыздар! Өмірде неше түрлі қызықтар болып жатады: ырымның күші ме, əлде жай ғана сəйкестік пе?..

P.S. Құрметті оқырмандарым! "Пииии....пиииии" - деп басталатын комменттер жарыққа шықпайды. Нақты осы жазбаға қатысты ойларыңызды сауатты əрі түсінікті етіп жазғандарыңыз дұрыс. Өйткені, салмақты пікір білдіріп,ой қосқан оқырмандарыма демеушілерімізден арнайы сыйлықтар бар. Лайк жинаудың қажеті жоқ, ешқандай сайыс емес біріншілікке таласатын - жай ғана дұрыс ойлай білетін, инстаграмдағы шолтаңдаған шолақ ой адамдардан əлдеқайда санасы биік, сауатты, айтары бар азаматтармен пікір алмасқанның өзі - таным аясын кеңейтеді ғой деп... Сіздерді əңгіме-дүкен құруға шақырып жатырмын. Комменттеріңіздің астына, міндетті түрде, эл.поштаңызды жəне қай қала-ауылдан екендеріңізді, есімдеріңізді жазыңыздар. Сол арқылы өздеріңізбен хабарласатын боламыз. Ең тұщымды жазылған пікір иелерін мынадай сыйлықтар күтіп тұр:

1. "ТМах" фотостудиясынан фотосессия! "Кәсіби фотограф Мақсат Тұрсынбайұлы 1 адамға екі образда арнайы фотосессия жасап береді;

2. "InМode" дүкенінен әйелдерге арналған қол сөмке;

3. "Жадо" сән үйінен сырға мен тәж;

4. "Khanshaiym" сұлулық салонынан 7000 теңгелік сертификат;

5. Ғ.Мүсірепов атындағы балалар мен жасөспірімдер театрына шақыру билеттер;

6. "Armaf" сауда белгісі ұсынған иіссулар.

Без имени-12

Пы.Сы.: Құрметті оқырмандар, пікірлеріңіз модерациядан кейін жарияланады.

Пікірлер

  • Арайлым Сериккызы 2016-03-18 19:18:17
    Армысын Маржан! Шыгарманызды окып улкен ой туйдим. Расында ырым - тиым деп жатамыз. Баримиз сол ырыммен сусындап остик. Жалпы оз басым уакыт оте ырымга конил аудармайтын болдым, сенбеймин. Алайда ырымнын ишинде "тиым " деген бар. Сонын бири : " Уйди айналма, адамнан айналма" - деп айтатын еди. Бирак себебин ешкашан естимегенбиз, сиз айтпакшы айтеуир " жаман болады ". Негизи бари Жаратушы Алланын колында жане сол ырымга сенгенин Аллага серик косу. Бирак " уйди айналма" дегеннин астарында " тек Кагбаны айналу" керек деген магынада екен. Арине, бунын рас отириги Бир Аллага белгили. Ен бастысы ардайым жаксы нарсе ойлап, жаксы соз айту керек. Ал сизге Маржан отбасылык бакыт, аналык махаббат , таусылмас сезим тилеймин ! Шыгармашылыгынызга улкен жетистиктерге жете берсин !
  • Заида 2016-03-18 19:48:17
    Ырым-тиым сөзінің өзін екіге бөліп қарастыруға болады. Ырым - бұл сіз жоғарыда тілге тиек еткен қисынсыз шектулер мен өз-өзін псиxологиялық тұрғыдан тұқырту. Жаңағы, "анау өтсе жол болмайды", "мынау бүйтсе бақытсыз болам" деп басталатын ырымдар - көнерген яки реалды өмірмен еш қабыса алмайтын тырнақшадағы "құндылықтар" дер едім. Ал екінші, тиым сөзіне келсек, тиымдардың адам өміріндегі маңызы зор. Үлкенмен сөз таластырма, бәдік сөйлеме немесе өкінішке орай бүгінде көнеруге айналған "қызға қырық үйден тиым", осының бәрі ұлттық иммунитеттің ажырамас бір бөлігі дер едім. Қорыта келе айтарым, ырымға сенбе, Аллаға сен. Ал тиымдардан аттама, атаңның атына ұят келмейді...деп ойлаймын.
  • Айсұлу 2016-03-18 19:51:38
    Толықтай келісемін,Маржан! Мысықтар жайлы жақсы жаздыңыз. Мен де сенбеймін. Бəрі Құдайдың қолында ғой. Гүлдеріңіз əдемі екен. Менің розам неше жылдан бері гүлдемей тұр. Түсіне алар емеспін. Келесіде гүлдер туралы толық жазыңызшы. Сіз қалай баптайсыз? Рахмет! Айсұлу. Орал aiserdebek@gmail.com
  • Балдәурен 2016-03-18 19:54:52
    Жоғарыдағы ырымдарға сене бермеймін. Бұл ырымдардың миға қонатыны - мысыққа қатыстысы. Жалпы, басқа ұлттарды қайдам, қазақтың ырымдары тек жақсылыққа (мыс: 7 саны), тазалыққа (алынған тырнақты, түскен шашты далаға тастамау), қауіпсіздікке , сактыққа (есікті керме, т.с.с), тәрбиеге (тізені құшақтама, жер таянып отырма, т.с.с) шақырады. Біздің ырымдарды сақтаған жаман болмайды, сақтамаған да жамандыққа қалмайды деп ойлаймын. )))
  • Асем Нуркуат 2016-03-18 20:12:40
    Саламатсызба,Маржан Султанбай! Сизди сагынганымызды жасыра алмаймыз! Аз уакыт ишинде корермен ыкыласына боленген единиз. Теледидар алдында сиз жургизген багдарламаларды гана сугына отырып кутетин коп корермендериниз бираз уакыт сизди сагынып та калды. Кош келдиниз!!! Жазбаныз кызыкты! Бираз ойландырып тастады. Нан кикымын жеу керек,сумканы терис койма,пышакты тикесимен коюга болмайды т.с.с. небир турли ырым-тыйымдарда бар. Естигенде ериксиз мырс ететин. Ия,олардын "неге"-ге тек "жаман боладымен" жауап беретини тагы бар. Мумкин надандыктан болар. Бирак,канга синген адет! Сиз жазган ырымдарды кунделикти омирде озимиз де жасап жатамыз. Акикат! Бирак окып отырып мойындагын келмейди екен. Артынан "неге олай жасайды екем деп ойлап..." Кунделикти омирден алып тастау керек секиди. Кара мысыктын касынан отип бара жатып туймеге жабыспай,кишкене миымызды жумыс жасатып "ол дал кара мысык болганына кинали емес кой,ол не истеп койды маган "-,деп,жамандык акелетин болса корши туратын орыс бабушкалар емиренип жур гой кишкене сабидей кутип,керсинше оларды куанышка болейди олар... Озимизден бастайык! Менде озимдеги керексиз ырымдарды корзинага салайын. Ал,сизге саттилик. Тагыда жазбалар кутемиз.!
  • Ляззат 2016-03-18 20:32:16
    Салеметсиз бе, Марж апа)) Озиниз билетиндей бизде батыста жасы улкен кыздар "апа" дейди. "Baistars"-га сиздин макаланыз шыгады дегеннен бастап, осы сайтты мын карап журмин, мине бугин "Тыкылдак кыз" кайта оралды, куаныштымын. Макаланызды окып шыктым, керемет
  • Муханбеди Айгерим 2016-03-18 20:36:05
    Салеметсизбе?Иа баримиз ырым тиымды естип остик бирак себебин билмеймиз сиз айткандай жаман болады.. Меним оз ойым ырым тиымга сенбеймин бир Аллага гана сенемин,бирак сенбеймин деп уйге карай жугирме,айналма,буйиринди таянба деп айтатын улкен кислергеде карсы келмеймин..Ол кисилер оз урпактарына еш жамандык ойламайдыго сондыктанда олай истеме булай истеме деп акылын айткан шыгар..Не болсада барин жаксыга балап,жаксы омир суруге тырысайык!!!Акикатында барин бир Алла билуши!!!aikowa_29.06 @mail.ru
  • Абенов Қобланды 2016-03-18 20:38:02
    Қазақ неге мысықты үйде асырамайды, Жас отбасылар әсіресе: Мысықтың тілегі жаман дейді, үйде кішкене бала болмаса екен маған ғана қараса деген тілегі бар дейді ырымда
  • Зере 2016-03-18 20:46:58
    Жоғарыла жазылған пікірмен мен де келісемін. Ең бастысы, адамның ниеті дұрыс болу керек. Жақсы сөз жарым ырыс деген бар ғой. Өз басым қандай жағдайда да жақсыға жоруға тырысамын (визуализация материлизуется). Біз неге сенсек сол болады. Мысалы, студент кезімде емтиханда осы билет қана түспесе екен деп тілесем де, ар жағында дәл сол билет түсетін сияқты болатын да тұратын. Ақыры қашқаныма жолығатынмын Бабаларымыздан қалған тиымды ескеру керек, ал сен тұрмақ өзіне бір амал жасай алмайтын мақұлұқтарға, өсімдіктерге т.б. негізделген ырымдарға сене бермеген дұрыс.
  • Ләззәт Жәнібекқызы 2016-03-18 21:00:02
    Сәлеметсіз бе, МарЖжЖ апа! Өзіңіз білетіндей бізде батыста жасы үлкен қыз "апа". Осы сайтқа сіздің мақалаңыз шығады деген күннен-ақ осы сайтта "қонатын болдым", міне, оралғаныңызды көріп, қуанып отырмын!) Мақалаңызды оқып шықтым, керемет! Жә, тақырыпқа оралайын)) Мысық туралы "точноо" айтыпсыз: "Құдай-ау, ол да тіршілік иесі ғоой, өзіне, балдарына тамақ іздейді, әрлі-берлі жүреді. Біздің үйдегілер де сондай "суеверия" бар, "үйге қарай жүгірме, табалдырыққа керілме, күн батқанда ұйықтама. Жауабы сол: жаман болады. Мүмкін үлкендердің айтуы да дұрыс шығар, одан жаман болмаспыз. Өз басым ырым-тыйымға көөп сене бермеймін, ар-нәрсенің жақсы жағын ойлауға тырысамын, қанша дегенмен "адамның емес, Алланың дегені болады" ғой.. Ләззәт, Атырау қаласы.
  • Лаура 2016-03-18 21:31:41
    Қайырлы күн! Ырым-тыйымның да естісі бар,есері бар. Есерсоқ ырым-тыйымдардың біразын өзіңіз тізіп өтіпсіз. Осыған сенетін ырымның құрбаны кезінде өзім болдым. Мәселен, студент кезде автобуста ұялы телефонымды ұрлатқан едім. Дәл сол автобусқа мінер алдында жолымды мысық кесіп өтіп, мен оны қуалап, ақыры қашып кеткен еді. Артынша-ақ телефонымды қолды етіп, не деген дәл келетін ырым деп, әбден сеніп алғам. Көпке дейін мысық көрсем, алдымнан қия бастырмаушы едім. Қазір соған күлкім келеді. Одан бері талай жылдар өтті. Талай мысықтың жолын мен кесіп, талайы менің жолымды кесті. Тағдырың Алланың қолында екенін түсініп, жақсылық пен жамандыққа душар болсаң,өзіңнің іс әрекетіңнің нәижесі екенін білген кезде, өткеніме күліп қарайтынымды айтсаңшы. Ал кейбір есі бар ырымдарды үлкендердің жастарды тәрбиелеу мақсатында айтқаны деп қабылдаймын. Мәселен, шашыңды жайма, үйге жүгіріп кірме,тізеңді құшақтама, қатты күлме т.б. Бұларды жақыны қайтқан жандар ғана жасайды деп сенсе де, біздерді осы арқылы әдепке баулыды. Есейіп, астарын түсіндік,одан жаман болғанымыз жоқ. Ал, байқап қарасам, ырым-тыйым арқылы біз көбіне болжауға жол беріп аламыз. Болжау - Аллаға серік қосуға әкеледі. Ал менің, сенің,оның өмірі Алланың құзырында. Болашағымыз Аллаға аян, бізге беймәлім.
  • Мәрзия Ақпан 2016-03-18 21:41:32
    Сәлеметсіз бе Маржан әпке! Сіздің твит,инста-дан жазатын тұшымды ой-пікіріңізді кәдімгідей сағындыыыыыыым... Соңғы оқығаным,"Байыңнан таяқ жемеудің 4 тәсілі"-еді. Жақсы жазғансыз! Асхат аға сізді мақала дайындап жүр деген соң,асыға күтіп жүр едім. Инста-нан Асхат ағадан сіз жайлы сұрап мазасын алған жанның бірі мен боламын! Тұрмысқа шығыпсыз Айнұр әпке инста-нан "сүйінші"-сұрап еді. Қуандым сіз үшін! Бақытты болыңызң! Сізге қарап бой түзеймін,анығын айтсам жазған мақалаларыңыздан өзіме керегін аламын үйренемін. Өз керегіме жаратамын! Осы мақала жазбаңызда өте ұнады. Жақсы жазылған! Ырымға көп сене бермеймін. Осы мақалын оқып түйгенім,ырымға енді мүлдем сенбеймін.Мысық жолымызды кессе көшеде айналушы ем,бала көнім де. Қәзір бойжеттім. Ырымға сенбейтін болдым. Алла көзі тура болсын! Тек Аллаға сенемін! Алладан сұраймын! Тағы да тұшымды пайдалы мақала күтемін ! Маржан әпке қайда жүрсеңізде лайым аман да бақытты жүріңіз! Сізді көрмесемде өте қатты жақсы көремін,сыйлаймын,құрметтейәін,үлгі аламын! Сізге мың алғыс! Үлкен Рахмет! Осындай пайдалы дүниелер көп болсын! Сіздің жазбаларыңыздан көп дүние үйрендім деп мақтана айта аламын! Мәрзия Ақпан! Шымкент қаласы.
  • Дариға Көшкінбай 2016-03-18 22:18:25
    Сәлем, Маржан, желіге қайта оралуыңызбен! Өте жақсы мәселені көтеріп отырсыз және осы пост кей "ырымшыл" жандардың пікірін өзгертеді деген ойдамын. Әрине, ескінің адамдарынан тәлім алдық "бұрышқа отырма, бүйтпе, сөйтпе" деген сөздерін естіп, "өйткені,жаман болады, " деген жауабын да алдық. Бірақ, ешқашан ол ырымдармен амал етіп көрмеппін, себебі, жөн санамадым. Негізінде, санамыз белгілі бір ақпар естігеннен кейін сол ақпарға сеніп, амал етіп бастайды. Бәлкім содан болар, ырымшыл болып келеміз. Міне, осы тұрғыдан медиа өте әсерлі құрал болып келеді. Өйткені біз "телевизордан көрсетті, интернетте солай жазылған" деген сөздерді "сенімді" деп білеміз. Жәәә, тақырыпқа оралайын, алайда, "есікке керілме, ер адамға аяқ көтерме, үстінен аттама т.б" деген ырымдар да бар, әлде бұған "тыйым" деп қарағанымыз жөн бе!? Аталмыш ырымдар (тыйым) этикалық тұғыдан мәні бар. Шыныменде, адам алдында керіліп яки есінеп тұру өте ерсі көрінеді. "Расында амалдар ниетке сай. Әр адамның ниетіне қарай ісі болмақ."-деген xадис бар, сол себепті, қандай іспен амал жасасақта, лайы ниетіміз таза болсын. Жалпы, менің тұшымды ойым осындай, РАХМЕТ. Дариға, Алматы(Ақтау) dariga.7292@gmail.com
  • Ирина 2016-03-18 22:24:42
    Саламатсызба Маржан, сізді желіде көргеніме қуаныштымын. Ал, ырым-тиымға келетін болсақ атам қазақтан бар дүние ғой, бәріміз де сол "жаман боладымен" өстік. Оның ішінде ақылға қонары да, қонбайтыны да бар. Әсіресе, қандай да бір числода ешқандай жоспар құрмай, жолға шықпай (күн тереді дейді ғой) ырымдайтындармен келіспейпін. Сондай-ақ "нанның қиқымын жесең бай боласың" (ысырапшыл болмауға), "кешпен таласып ұйықтауға болмайды" - деген сияқтылар кішкентай баланы тәрбиелеудегі бір құрал болған шығар. Ал, сіз айтқан гүл қағып алуға таласу мүлдем әбестік, ол енді қазіргі жастардың өздері шығарған (кинодан көрген) "ырымсымағы" шығар. Әйтпесе қазақ атамда қандай "свабедный букет"?! Қанша тойдан, қанша "букет" қағып алғандардың қашан тұрмыс құратыны бір Алланың қолында, ал керісінше бақытты жанұя болып отырған "бұрышта отырғыштар" қаншама... Негізі айта берсең өте көп, сондықтан алдымен Аллаға, одан кейін өзімізге сеніп өмір сүрейік дегім келеді. Ал сізге отбасылық бақыт тілеймін. Жылыңыз құтты болсын!
  • 2016-03-18 22:34:45
    Кайта оралуыңызбен ! Сиздин осы жазбаңыз аркылы бираз мағұлмат алдым.
  • Дариға Көшкінбай 2016-03-18 22:44:02
    Cәлем, Маржан, оралуыңызбен! Сіздің көтеріп отырған мәселеңіз өте орынды және кей "ырымшыл" адамдардың ойын өзгертетіні анық, Біз ескінің есті сөздерін естіп, "бұрышқа отырма, бүйтпе-сүйтпе" деген сөздерін сеніп, "өйткені, жаман болады" деген жауаптарын да алып жүрміз. Алайда, өзіңіз айтып отырғандай кей ырымдардың пайдасы жоқ екенін көріп тұрмыз. Негізде, біздің санамыз белгілі бір ақпарат естігеннен кейін, сол ақпарға сеніп амал ете бастайды. Содан болар, медиа өте әсерлі құлар. Өйткені, халықтың "телевизорда солай айтты, газетте солай жазылды" деген "сенім" сөздерін естіп жатамыз. Жәәә, тақырыпқа оралайын. Халық арасында "есікке керілме, ер адамға аяқ көтерме, аттама" деген ырымдарды да естіп жатамыз. (Әлде, бұған "тыйым" деп қарағанымыз жөн бе?!) Аталмыш ырымдар этикалық тұрғыдан маңызы бар. Расыменде, адамға қарап керілу яки есіну өте ерсі. "Расында амалдар ниетке қарай, Әр адамның ниетіне қарай ісі болмақ" деген хадис бар. Сол себепті, қандай амал жасасақта ниетіміз, лайым, түзу болсын. Жалпы, менің тұшымды ойым осындай. Дариға. Алматы (Ақтау) dariga.7292@gmail.com
  • Үсенова Нұржамал 2016-03-18 23:02:05
    Біз жалпы ырым-тыйым деп жатамыз. Алайда екеуі екі нәрсе деп білемін. Сіздің айтып отырған ырымдарыңызды менде қоштамаймын. Себебі ақылға сиғысыз. Бұл сізді қоштап отырғаным емес, менің ойымның үстінен шыққандығыңызда. Себебі өз басым ырымға сенбеймін. Сол үшінде пұшымды ой айта да алмаспын. Алайда қазақ халқының тәрбие құралдарының бірі - ырым емес, тыйым сөздер деп айтар едім. Есіміз кіргеннен естіп келе жатқан асты төкпеу, нанды баспау, үлкен алдын кесіп өтпеу секілді тыйымдардың есі енді кіріп келе жатқан балаларға жаман әдет, жат пиғыл, орынсыз қылық, теріс мінездерден сақтандырып отыратын тәрбие көзінің бірі деп білемін.
  • Абенов Қобланды 2016-03-18 23:59:34
    Шыны керек өзің айтатындай Кәріс пен Түріктің телесериалдарынан артық дәреже, деңгей жинаған Асxат Садырбай екеуің жүргізген " Шіркін Лайф " өз кезінде ең танымал бағдарлама болды. Бәрі " Шіркін Лайф " - ты асыға күтетін, күтушілердің бірі мен едім, келесі бағдарламада қандай қызықтар болады екен, сары қыз елді тағы қалай таңқалдырар екен деп ойлайтынмын.
  • Еркемай 2016-03-19 00:17:01
    Салеметсиз бе Маржан ханым. Өзім əже тəрбиесін көрген соң ырымдарға арасында сенетінімді жасырмаймын. Сіздің мақалаңыздан көп нəрсеге сенуге болмайтынына да көзім жеткендей. Сізге ұсыныс Аяғы ауыр əйелдерге қатысты. əйелдерге қатысты ырымдарды зерттеп бір журналистік шолу жасасаңыз жақсы болар еді. Алдын ала рахмет. Кызылорда қаласы
  • Ақмарал 2016-03-19 01:12:23
    Амансыз ба, Маржан ханым! Айтып өткендеріңіз өте орынды, кейде тіпті, күлкіңді келтіреді иә, кейбір бөспе ырымдар))) Бірақ кейде ойланып та қаласың, ырымның да ырымы бар-ау деп, өйткені, мысал ретінде қазақ атам жас келіннің ат-әбзелі, көрпе-төсегін, киім-кешегін соншалықты жасандырып, қызылды жасылды етіп әспеттеген, себебі көзден сұқтан қорыққан, сол дүниеге көзі түссінші деп есептеген, қазіргі кезде қолына қызыл жіп, ала жіп таққандарды көріп жатамыз, ол да көз- сұқтан сақтанамын деген ішкі түйсік болар бір...Жас босанған анаға, жаңа туған сәбиге қатты көңіл бөлген, 40 күнге дейін жалғыз қалдырмаған, қасына тек қана жақсы адамдарды жақын ұстаған, баланың аузына жақсы болсын деп ырымдап ең жақсы деген адамға түкірткен. Айта берсем өте көп...бірақ та қарап отырсам атам қазақ ұстанған көп ырымның түбі Шариғатқа келіп тіреледі екен...пысы.өз басымнан өткен бір оқиғаны айта отырайын, бірақ Шариғатқа еш қатысы жоқ, бірақ құнды есті ырымдардың бірі секілді...бала кезімде көзім өте үлкен болып, көп адамның назарын аудартады екен...сондай бір күні ауылдың бір кемпірі қатты сұқтаныпты, "ойбаай бұл не көз, бетінің бәрі көз ғой"-деп. Содаааан жаңағы кемпір кеткен бойда аурыппын, әкемнің үлкен апасы үйде қонаққа кеп жатса керек, ойбөөй бұл балаға жаңағы Өрік кемпірдің көзі өткен болды деп, сол үйге қарай тұра жүгіріпті. Сәлден соң, қолында сол Өрік кемпірдің қиылған күртешесінің шеті бар апам кеп, мені сол күртешенің шеті қосылған суға түсіріпті, содан жазылып кетіппін әпсәтте. Бұл да ырымның қарап отырсақ, көзі өткен адам қатты өкініп қалуы керек екен, Өрік апай бірден біле қойыпты біз қиып алғанымызды күртешенің шетін))))Көріп қалсам әлі күнге есіме салады, әй Шедреңбай сен үшін күртешем қиылған деп))))
  • Бағила Төлеген 2016-03-19 01:18:16
    Ауылда бұрын "кірдің суын есік алдына төкпе,аяғың қақсайды" дегенді үлкендерден жиі естейтінбіз. Сонда не үшін қақсайды деп ойланатын едік. Сөйтсек қақсайтын ештеңесі жоқ, адейі жаман қылықтан яғни салақтықтан тиылсын деп айтады екен ғой. Ес білгесін кірдің суын төңірекке төге салу гигиенаға жатпайтын іс екенін білдік қой
  • Салима Сарсенбекқызы 2016-03-19 02:31:47
    Сəлеметсіз бе!Əрине ырымның естісі де, жаманы да болады. Мысалы, қазақта бала туылғанда нəрестесіне үлкен азамат болсын деп сыйлы кісілерге түкіртіп алатын болған.Ол пайғамбарымыздан(сғс) қалған үрдіс,яғни, сүннеті деп түсіндім.Себебі, жас бала туылғанда сахабалар пайғамбарымызға жүгіретін болған.Пайғамбарымыз құрма шайнап нəрестеге беретін болған екен.Ал гүл шоғына таласу өтірік достықтың белгісі ретінде білемін.Яғни ессіз қыздардың іс -əрекеті немесе еліктеушілік.Сосын адыраспан тұтатудың жақсы жақтары бар екен.Ол ауадағы зиянды микробтарды жояды екен.Бірақ кішкентай кезімізде ол жамандықты кетіреді деп бір оттың(түтіннің)қасиеті бар секілді көретін едік.Қысқасы жаңсақ түсінік.Аааа тағы...ағашқа мата байлап арман айтуға қалай қарайсыздар???күлкілі...ммм...күлкілі деп айтуға да келмейтін шығар.Себебі арманын Алладан емес жаратылыстан сұраған адамның жағдайы қандай аянышты. П.С. Бəріміздің тағдырымыз жазулы.Сол үшін тек жақсылыққа,теееееек жақсылыққа ұмтылсақ деймін.
  • Назкеш Камалиева 2016-03-19 03:59:54
    Сәлеметсіз бе, Маржан ханым! Сіз көтеріп отырған тақырып маған өте ұнады. Өсіп-өндік, өркендедік дегенмен де, қазақтың ырымы осы деп, не болса соған сенетіндер әлі де жетіп артылады. Өзіңіз айтқандай үлкен кісілер ғана болса, жарайды дерсің, көзі ашық жастарымызды айтсаңызшы Біздің өзіміздің ұстанғанымыз бар, дүйсенбі күні жолға шықпаймыз, сәрсенбі күні ғана жол жүреміз ана күні өйтпейміз мына күні бүйтпейміз ...деген сияқты толып жатыр. Ырым - бір сөзбен айтқанда, АЛЛАҒА серік қосу. Тиым жайлы әңгіме бөлек. Сіз жазғандай жаман боладымен басталған ғой бәрі де. Айт Мейрамы кезінде (3 күн)басыңды жума, шомылма, басың қалтырайды дейді ғой. Халық бір-бірінің үйіне барып, мерекені тойлап жүргенде, жүрсең дейсіз ғой шараң мен сабынынды құшақтап.
  • Бек 2016-03-19 10:11:33
    Сәлем, Маржан ! Түріңізден бұрын дауысыңызға тәнті болған жігіттердің бірімін. 2008 жылы радио арқылы алғаш естіп "бас кетіп" қалғаны бар еді. Кейін жүзіңізді көріп , біраз жүргенбіз "айыға" алмай. Соңғы кездерң сізді жоғалтып алған едім, міне жеке сайтыңызда жолықтып, жазбаңды оқып мәз боп отырмын. Іске сәт ! Жүзіңе күлкі, жүрегіңе тыныштық тіледім ! Хош, мақалаға аз-мәз пікірімді білдіріп кетейін. Жалпы көкірегі ояу адам бұған сенбейді. Сәл-пәл тар шеңберден шеткері ойлаған адамға , әшейін далбаса қағида екені көрініп-ақ тұр. Мен өзім алғашқы маxаббатты сезінбей тұрып түсінгенмін. Яғни оқушы кезімде. Деседе, өкініштісі сол біздің қоғамда әлі де болсада сенетіндер баршылық. Менің бір түсінгенім , сенетіндер арасында ел алдында жүрген оқыған -тоқыған , абыройлы қызметте жүрген азаматтардың сенуі. Және, түсіндіріп айтқан күннің өзінде, шыж-быж боп өз позициясында қалуы мені қатты таң қалдырады. Байқағаным білімді һәм табысты болуың жеткіліксіз бұл жалғанда. Қазақтың "көкірек көзі ояу" деген тіркесі осындайда айтылады ау деймін. П.С: Ел ауызында сәл қателеу айтылып жүрген мәтел: "ит ашуын тырнадан алады" емес, "таз ашуын тырнап алады" болуы керек. Мағыналық тұрғысынан дұрысы осы.
  • Маржан Ибрагимова 2016-03-19 11:04:30
    Маржан сəлеметсіз, мен ырымға сенбеймін ойткені оған көңіл бөлуге уақыт жок)))))
  • Қалдықыз 2016-03-19 11:18:59
    Бір күні поезда (Аралдан бір апа мінеді үнемі, Түркістаннан түсіп қалады) құрқылтайдың ұясын сатып алдым. Айтуы бойынша "тұрмысқа шыққан қыздың жасауына қосады, қуық/жатыр ауруларына дауа, үйі жоқ үйлі болады". Киіз шұлық сияқты көрінген соң чисто для прикола сатып алдым. Жастығымның астына қойып, сол күйі оның сиқырлы күшін ұмытып кеттім. Содан жарты жыл өтпей тұрмыс құрдым. Скептик болған соң жəй сəйкестік деп қараймын əлі. Студент кезде сессия басталса қас жұлмайтынмын, шомылмайтынмын, тырнақ алмайтынмын. Емтихандар біткенше жүнжіп, əбіржіп кететінмін. Зачетная книжкаға керекті жазулар түскен соң бірақ өз-өзіме қарайтынмын. Солай əбіржіп жүрсең мұғалімдер "байқұс, сабақ деп əбіржіп жүр" деп қойып беретін шығар
  • Алкеева Айганым 2016-03-19 12:58:45
    Салематсыз ба, Маржан! Аталмыш макаланызды аягына дейин окып шыктым. Озим устанып журген ырымдарды окып кулким келди. Бул да бир сауаттылыктын мардымсыз болуынан деп тусиндим. Жалпы мен мектеп, институт кабыргасында журген кездеги бокка кажети жок ырым-тыйымдарды айтсам деймин. Ауели топ болып аспанда карга ушып бара жатса отыр айтпесе еки аласын деймиз. Расымен кулкили. Егер де ол окушы сабакты дал сол куни окып бармаса бейшара жолымен ушып бара жаткан карганын кинаси кандай? Одан болек жалпы сессия жакындаганда коп жастарымыз арнайы бир киимди киип алып сонымен сессия аякталганша журеди немесе ундистер секилди усти-басын жумай журе береди. Бунын барлыгы билместик кой барып турган. Костанай каласы. 87787782978
  • Мира Жоламан 2016-03-19 15:18:16
    Саламатсыз ба? Маржан Султанбай. Кош келдиниз! Байстарстан сизди коргенимде катты куандым. Кунде ашып тексерип журдим. Сиз маган катты унайсыз. Жеке омир жане отбасылык омириниз катты кызыктырады, сол жайлы жазынызшы. Казакстанда № 1 тележургизуши деген атакты сизге беру керек. Ал ырымдарга келетин болсак, ойламасан ештенеде болмайды. Ен бастысы конилине алмау керек. Казакка салсан ештенеде истеуге болмайды. Анауда болмайды, мынауда болмайды. Ырым - тыйымнан кейин казактын салт - дастурлери жайында жазынызшы? калын мал сиякты .......... тозыгы жеткен дастурлер туралы.
  • Гаухар Жартыбаева 2016-03-19 17:41:31
    Калайсыз Маржан ханым?
  • Роза Лесбайқызы 2016-03-19 18:46:11
    Салем Маржан. Өзіңді көріп бір қуанып қалдым, іздеуші едім осы қайсар сіңлім қайда екен деп? Ал "анау болмайды, мынау болмайды" деген негізі қазақта соқырлық емес, тәрбие мәнісіне жатады ау деп ойлаймын. Себебі 'босағада тұрма, аяғыңды керме, басыңа екі қолыңды қойма, бүйіріңді таянба" т.б. деп жатса, "неге" дейміз гой, сонда "жаман болады" деген бір жауап. Ал сол " жаман болады" сөзінің шешімінде қаншама тәрбие жатыр!
  • Рина Шерияздан 2016-03-20 00:05:30
    Салеметсиз бе Маржан ханым. Пикиримди кыскаша билдирейн. Пайгампарымыз Мухаммеда (с.а.с) : умметимнине кейбири крыма сенетин болады. Ырымнын ен жаксысы жаксылыкка жорылганы- деп. Кандай ырым болсын барин Жаксыга жори берсек болганы.
  • Майра Ілес 2016-03-20 00:55:35
    ""Жамандық келеді" - деп сенсең, күтсең, əрине жақсылыққа жолықпасың анық. Жақсы сөз - жарым ырыс. Жақсы сөз - жақсы ойдан туындайды." Осы бір жерін оқып ойдың визуализациясы һәм психология фактісі - "мысли материализуются " сақ ете қалды... Сосын "жамандық келеді" - деп күтсең..." деген тұста қай-қайдағы түсті дұрыс жорымауға қатысты мына бір аңыз есіме түсіп кеткені (негізі бұ аңызды бәрі білетін де болу керек) : Ертеде бір келіншек түсінде оның кеудесін екі арлан қасқыр жұлмалап жатқанын көреді. Шошынып оянған ол, көршісіне жүгіріп барып көргенін айтады. Анау да аузын бағып сөйлемейтін біреу болса керек, «ойбай, орман жаққа бара көрме, бөріге таланасың» деп салады. Күндердің күнінде әйелді, шынында да, қасқырлар талап кеткен екен. Бұл жайтты естіген көнекөз қария «әттеген-ай, ол түсті дұрыс жорығанда, келіншек арланға татитын екі ер баланы дүниеге әкелетін еді» деп бармағын шайнаған екен. Тағы бір әфсана. Бағзы заманда бір мерген маңайдағы жолбарыс біткенді қырып сала беріпті. Тұқымы құруға айналған ана-жолбарыс Алла тағалаға шағым айтыпты. Сонда Құдай: «келесі жолы өзің мергенді жарып өлтірерсің» деген екен. Бұл жайтты мерген түсінде көреді. Қара терге малшынып оянған ол ақсақалдың алдына барып, бәрін баяндапты. Сонда әлгі қария: «уайымдама, енді сол жолбарыстың өзін атып аларсың» деп жақсылыққа қарай жорып беріпті. Шындығында, солай болып, мерген жолбарыс терісін аттың алдына өңгеріп, олжалы оралыпты. Өлген жолбарыстың жаны ұшып, Құдайдың алдына барады. Сол сәтте ол: «келесі жолы сол мергенді жарып өлтіресің» деп айтып едің ғой?» дегенде, Жаратушы: «Солай дегенім рас. Бірақ көрген түсті қария жақсылыққа жорыды емес пе?» деп жауап беріпті. Бір қарағанға түс туралы аңыздың ырымға түк те қатысы жоқ болуы, дұрысы, жоқ болып көрінуі мүмкін,әрине. Алайда екеуінен де шығатын түйін: айналып келгенде сол өзіміздің (мына жерде Маржан әпке еске салған) «Жақсы сөз – жарым ырыс» . Сондықтан "негатив" оймен "проблема" іздемей, кез келген жерде жақсы ойлауға бейіл болайықшы! PS. Автордың ауызекі қолданыстағы сөздеріі...ну прям зашкаливает!))) Опшым, ұнады! Орынды дәлелдері бар зерттеу болған екен.
  • Жумаханова Набира 2016-03-20 01:32:20
    Саламатсызба Маржан! Өте дұрыс айтасыз. Осы ырымнан тиылатын уақыт жетті. Аллах разы болсын.
  • Акбобек 2016-03-20 03:30:25
    Сәлеметсіздерме! Ырымды екіге бөлуге болатын сиақты . Бірі мына шет елден келген мағынасы жок ырымдар , екеншісі діни көзқараста қалған түбі мағынасы бар ырымдар . Оны тіпті дұрыс түсіндірілмегендіктен сондай ырым бар деп кете берген . Негізгі түбі мұсылмандық дінде болмайтын нәрселер . Кейбір ырымдар "таянып отырма " деп жатады . Негізгі түбі пайғамбарымыз с.а.с " таянып отырма шайтанның лағнеті болсын" деген . Осыдан шыққан деймін . Осыны айтып түсіндермей " жаман болады " дей бергенгой сірә. Түнде кір жума , кір су есік алдына төкпе деп жатады . Шын , шайтан лас жерге жиналып , лас жерде мекендейтін болғандықтан айтылған деп ойлаймын . Түнде тырнақ алма деп жатады . Ол бұрынғы ата - бабамыз қараңғы ағаш-үйде , цвет жоқ болғандықтан тамаққа түсіп кетпесін деп айтылған болар . Енди үй аластау , доллар гүл т.Б олар бос нәрсе . Аллаx тағалам әр адам баласының ниетіне қарап ырзық-дүние береді . Негізгі айтатын ойым барлық ырымға сенуге болмайды . Мен айтқан екенші санаттағы ырымды " ырым "емес бізге дұрыс жеткізілмей айтылған, шыныменде істеуге болмайтын дүние .
  • Зауреш 2016-03-20 11:14:36
    Маржан қалайсың? Иә, әр елдің салты басқа , иті қара қасқа демекші менде ырымдарға көп сене бермейтін жандардың қатарынанмын.Үйдың кенжесі болғандықтан көптеген "жаман болады" деген "әзілі" араласқан әңгімелерді ең көп естіген мен едім. Өйткені менің анам мені 42 жасында өмірге әкелген,сондыктан мен 10 жасымнан бастап ести бастағанда "әдемі әзілдерді" 52 жастағы анам ойдан да қосуы мүмкін еді. Және анама қосылатын адамдардың да саны шектеусіз, олар анамның жеңгесі, әпкесі, келіні, сіңлісі одан қала берді 2 ағам ме әпкем. Сондықтан әр түрлі ырымдар бір емес, бірнеше рет орындалып та, орындалмай да жатсада өмірімде еш өзгеріс байқалмады.Қазіргі таңда қырықтың қырқасына шықтым, бірақ үйіме алып -ұшып, асығып,жүгіре басып жетем, өйткені үйімде ақ патшам, 6 жасар ұлым тосып отырады.
  • Мира Жоламан 2016-03-20 12:25:41
    Курметти Маржан ханым. Жогаргы жакта жазбаныз туралы оз пикиримди калдырдым. Енди сизге оз ойымды билдиргим келеди. Менин сизбен кездесу арманым. Сизге катты уксагым келеди. Сизди улги тутамын. Алдагы уакытта тележобалардан сизди корсек жаксы болар еди. "Билгенге маржан" багдарламасын сизди кору ушин карайтын едим. "Айел бакыты" сиякты багдарламыны сиз жургизсениз жаксы болар еди. Сиз сонгы кездери басынызга турбан киип, жабык киинетин болып кеттиниз, ол имиджинизде жарасады, бирак бурынгы сары шашыныз бен киимдериниз кукла сиякты корсетеди. Бурынгы имиджинизде болсаныз жаксы болар еди, бул менин жеке пикирим. Батыстын кыздар барлыгы сизди улги тутады. Сиз эл. почтанызды берсениз? сойлесип тургым келеди. Катты куанып калар едим. Алдагы уакытта жазбаларынызбен болисип турсаныз жаксы болар еди. Батыс Казакстан. Шубаркудык кенти. mira.zhoiaman@yandex.ru
  • Бибiсара Раманкул 2016-03-20 13:47:55
    Саламатсызба Маржан ханым сiз айтқандарыңыз дұрыс .Ырымға сенген Аллаға серiк қосумен теңдiт ол үлкен күнә..Менiң анам көп мысық жайлы ырымдарға сенедi.Алдымыздан өтсе айналып өттiп жүретiн ек кiшкентай кезде.Қазiр мен өзiм сенбимiн
  • нургуль 2016-03-20 14:07:23
    Cаламатсыз ба! Ырымга сенсен тырп ете калмайсын. Бурынгы ата ажелеримиз жамандыкка аяк баспас ушин барлыгына тиым салган гой. Ал, биздер оны ырымга айналдырдык. Кара мысык , гулдердин гулдеуи, машинелерге номер тандау олар бурынгы ата бабаларымыз колданбаган ырымдар. 13 деген типтен жат себеби, 13-те отау иеси болган казак. 7 саны жай гана жети журт, жети нан т.с.с.болган. Ал жаман нарсеге сенип жаман болады деген адам озине жамандык тилеп алгандай кай нарседен болса содан кудиктенип турады. Бирак кей кездери, сол ырымдарды карасак, шын манисинде солай екен-ау деп каласын. тап казир ойыма ештене тусип отырган жок бирак арасында бар. Мынадай барлыгы дамыган, кози ашык, саналы азаматтар омир суретин заманда ырымга гана сенип отырмай, алга максат койып, жаксылыкка умтылу керек деп ойлаймын. Алемде канша халык болса ар адамнын ар нарсе туралы оз ойы бар, сол бойынша озине бир тужырым жасам ырымга, тиымга айналдыратын сиякты менинше. Жане ол галамтор аркылы жарыкка шыкса типтен сол создер пайдаланып ырымга, тиымга айналып кетеди. Бул да бир осек ангиме сиякты гой...
  • Ғинаятова Анжела Айбарқызы 2016-03-20 14:17:04
    Мысықты үйде асырамайды дейді.Қисынсыз. Мысалы, біздің ауылымызда үйінде екі-үш мысықтан асырайтын отбасыларында кемінде төрт-бес балалы-шағалы . 13 саны жамандық шақырады дей ме? Иа,Жасаған қазіргі таңда мен тұрып жатқан ауыл 13 бекет. Ешқандай жаманшылық көрмедік. Иттеріміз үріп,көліктеріміз жүріп тұр. Бәрі-кездейсоқтық қой. Мәңгілік ,қайғысыз,мұңсыз ғұмыр кешу ешкімге де бұйырмаған Күйбең тірлік кімдерді күйретпеген?. Өмірдің кез-келген сәтсіздіктері "тыйым мен сенімге" байланысты емес-ау, сірә. Әркімнің сана сезіміне ұялап алған тек -қорқыныш. Кейде көңілге қонымсыз,адам сеніп болмайтын тыйымдарды естігенде күлкім келеді. Инені сабақтағанда жібін ұзын қылып алса тұрмысқа алыс жерге шығады,қысқа қылып алса жақын жерге шығады дейтін де бар. Менің еркетотай бір апам болатұғын. Ата-анамнан жырақ кетпейін деп инені сабақтағанда бір қарысқа да жетпейтіндей етіп алатын. Қайдам,көмектеспеді. Ауылымыздан 400 шақырым жерге тұрмысқа шығып кетті. Тыйымдардың көбіне топырақ шашпаймын. Пайдаға асары,тұлға болып қалыптасудағы өзіндік септігін тигізетіндері де бар. Қанағаты мол сөз қадіріне жетуді,пасықтықтан жиіркеніп,надандықтан алшақтатындары да бар. Қорқыныш пен күдіктің тізгінін жетектеп кей наным-сенімдерге өзім де сенемін. Шіркін,бала көңіл кішкене кезімде ауылдың сотқар балаларымен ойнап жүріп бір бейкүнә мысықты өлтіріп қойып едім. Үйге жүгіріп барып марқұм әжеме еңіреп,егіліп тұрып жылағаным да есімнен кетпейді. "Мысықтың қарғысы жаман болады" дегендердің әңгімесіне бола. Кешқұрым үйге қарай жүгірмейді дейді. Осы тыйыммен толықтай келісемін. Себебі, кезінде үйге жүгіріп жаман хабарды жеткізушілер келетін болған деседі. Өз пікірімді білдірдім. Бәрі де керек. Жан қалауымен өмір сүруді де ұмытпағайсыздар. Бұзықтық та жасап тұру шарт.Өміріміз ашық түсті қаншама қызыққа толы. Тек соны қара мен сұр түске бояп алмайық. Сөкпессіздер. Өмір атты теңіздің ағысына қарсы жүзгенде талмаңыздар. ешқашан ешнәрсеге еңселеріңіз еңкеймесін. Таза көңілдеріңізге ешнәрсе көлеңкесін түсірмесін. Өмірдің бізге дайындап қойған "тосын сыйы" алда. Ғинаятова Анжела Айбарқызы. Атырау облысы,Исатай ауданы, Нарын селосы. anzhela_099@bk.ru
  • Назерке 2016-03-20 14:48:56
    Расымен-ақ, миға сыйғысыз ырым-тиымдар көп. Мектепте оқып жүргенде төбеден бір топ қарға ұшса бой өспей қалады, аяқ бассаң екі аласың, ағаштың қасынан өткенде қасыңдағы серігің арғы жағынан, өзің бергі жағынан өтсең ұрысып қаласың т.с.с. сөздерге сеніп жүруші едік. Себебі, алдыңғы буыннан соны байқап өстік. Ес біліп, етек-жеңімізді жиған соң, яғни қазір ойланып қарасам "ертегі" екен ғой. Жаңағы Сіз айтқандай, өз тіршілігімен жүрген құс, жаңылыс басқан аяқ, реті келген жол. Бізде ырымдар өте көп, бірақ "не үшін" деген сұраққа жауап таба алмай жүрген ұрпақпыз.Бізге дейінгі ұрпақ "Ұят болады", "Жаман болады" деген тәрбие алған одан, жақсы болғаны болмаса, жаман болғаны жоқ шығар, сірә?!
  • Перизат 2016-03-20 15:31:30
    Саламатсыз ба, Маржан! Шыгармашылыгынызга рахмет! Негизи мен де ырымшылмын. Ырымшыл болганда, барлыгына жаппай сене бермеймин, жанагы "пятница 13" дегеннен расында копшилик коркып жатады, асиресе студент шакта емтихан сол кунге сайкес келсе, кыздар катты уайымга салынатын. Бирак ол маган еш коркыныш та акелген жок, асер де калдырган жок, Кудай ози сактасын. Менин айткым келгени, мен тек бир нарседен коркамын, Алладан! Периште аумин десе, бари орындалады дейди гой, мен арбир созимди тек жаксылыкка багыттап сойлеуге тырысамын. Тусиниктирек болу ушин айта кететин жайттар да жетерлик. Мысалыга, озимизге кунде коз алдымыздагы онер адамдарын алар болсак, клип тусирсе де, кинога туссе де, рекламага туссе де, кандай рольды сумдайды, омири де кей тустары солмен сайкес шектелип жатады. Маселен, Мадина Ералиеванын "Кош енди кош бол курен куз" деп андетип жатканын, мен ол уакытта бала болсам да, али кунге дейн ишимнен айтамын, осы оленди айтпай ак койганда гой деп. Руслан Болебай, ол да осы кунге дейн есимнен кетер емес, коликте келе жатып аландамауга жарнамага тускени. Одан бери келе Молдир Ауелбекованын кинодагы рольы омиринде де кей тустары кайталанган сиякты. Бир танысымыздын кызы баска каладан жигитпен танысыпты. Ол жакка ата анасы бармайсын деген болу керек, кейннен оздеринин корши улымен жарасып кетип, уйленетин уакыт келгенде, кыздын акеси туган туыска хабарлап, "Еркежанды турмыска бергели жатырмыз, Еркежан оооооте алыс жерге кетип жатыр, бара алмайсындар ау сендер, самалетпен де бара алмайсын" деп калжындады деп мамасы бизге айтып отыр. Ал Еркежан кыздары турмыска шыккан сон 1 балалы болып, артынан омирден кетип калды. "Акеси солай демегенде, кызым тири журермеди" деп ана байгус ойлаган сайын козине жас толады. Тагы бир мысал, жакында дап-дайын хирург Ерасылымыздан айрылып калдык((( Инста паракшасында уйінен Астанага кайтар куниндеги фотосы тур екен, ози жазыпты "последний день дома" Ол билипти ма уйіне енди ешкашан оралмасын, ойда жокта жазды, периштеси кабыл етти. Мен жолдасыма да, бауырларыма да айтып журемин, кайдагы жокты айтпа деп, жонди сойлеу керек деп. Казирги сатти пайдалана отырып, окып жаткандар болса тагы да айтамын, отиниш, арбир созимиз тек жаксылыкка багытталсыншы. Жаксы соз жарым ырыс деп бекер айтылмаган. Оз тагдырымыз оз колымызда сиякты. Мумкин мен такырыптан тыс кетип калган шыгармын, бирак унеми ырымнан кори осы ауыздан шыккан созге абай болу кобирек ойымда журеди. Аман журейік, агайын!!!
  • Турманова Айдана 2016-03-20 16:01:29
    Сəоеметсізбе, Маржан ханым!!!
  • Турманова Айдана 2016-03-20 16:08:20
    Мысықтар туралы жақсы жаздыңыз. Сізбен толықтай келісемін. Мен осы уақытқа дейін ешқандай ырымға сенбеймін. Бірақ сенетіндер көп. Өйткені олар сол естігенін("мəəə,бүйітсем солай болады",деп) санасына солай құйып алады да,соған сенеді. Сөйтіп өз ойлағандары орындалса(жамандықтан бетін əрі қылсын),кейінде сондай естіген сөздерге сенгіш болып кетеді. Сонымен айтпағым,кез-келген сөзге сене бермей,əбден ойлану керек.
  • Гүлжанат Әли 2016-03-20 17:46:32
    Саламатсыздар ма? Ырым тиымдар туралы ойланып отырмын. Мағыналысы да, мағына тұрмақ қисынға келмейтіні де көп ақ. Енді кейбір қызықты "ырым - тиымдарға" менде тоқталайын. Бірінші: Үйде мал сойылған кезде, кішкентай кезімнен әжемнің қасында жүрем. Содан болар көп нәрселерді ерте үйрендім. Малдың басын үйіту ылғи маған немесе ағама беріледі, үйітеміз, жуамыз, жағын айырып, тісін қағып (бізде солай жасайды), дап-дайын қылып қоямыз(үлкендер ештеңе демейді). Кешке ет асылып, бас та піседі. Қызық осы жерде... Басты алып берейін деп қолыңды созып жатсаң, үлкендер "Тәйт, бас ұстаған несі, қыз балаға болмайды (немесе әкесі бар ер балаға болмайды) деп, жаман боладыны есіңе салады. Әбден тазалап жеп болып, дастархан жинағанда саған ешкім ештеңе демейді. Мен кейде әзілдеп, "мана үйітіп жатқанда айтпадыңдар ма, ұстап қойдым ғо" деп қоямын. Екінші: Қазан ошақтан ұзамай ақ қояйық. Сіздерде қайдам, бізде омыртқаның жұлынын жаман болады деп жегізбейді. (Тәтті жерін өздері жегісі келген ақсақалдардың ойлап шығарғаны емес па екен?) Болмаса ешқандай тәрбиелік мағынасын көріп тұрған жоқпын. Мысалы, үлкендерден бұрын тамаққа қол салма дегені ақылға сыяды, әкеңді күте отырып, оны сыйлауға үйренесің, ол әдет өскенде күйеуіңді сыйлауға мәжбүрлейді. Ас үйдің маңайындағы пышақтың жүзін жоғары қаратып қойма жаман болады дегені, сынық ыдыс ұстама жаман болады дегені (ыдыстың сынған бөлігіне микробактериялар тез жиналады) екен қауіпсіздік шарасы деп түсінемін. Жалпы, өзіңіздің бойыңызды жаман әдеттерден алшақ ұстау мақсатында өзіңізге ырымдар ойлап табуға болады. Мысалы киімді оң жағынан "бисмиллях" деп кию, үйге оң аяғыңмен "бисмиллях" деп кіру, түске дейін, ымырт үйрілгенде ұйықтамау т.с.с. (Ақтөбе қаласы)
  • Рабиға 2016-03-20 19:59:59
    Салем Маржан! Мақалаңызды оқыдым. Үлкендердің айтқан "ырым" деп отырған сөздеріңіз, ол жастарды тазалыққа, тəрбиеге, жамандықтың алдын - алуға айтқан сөздері деп білем. Улкеннен бата алсаң жаман болмайсың, - дейтін. Оқу бітірген кезде көшеде келе жатыр едім, үлкен кісі мені тоқтатып тұрып маған бата берді. Өзім таң қалдым. Рахмет дедім. Жоғарғы оқуға түстім, сен сияқты заңға. Қазір білсем ол кісі - Ұстаз пенсияға шыққан кісі екен. Үлкен не айтса да жаман айтпайды. Біз ондай сөзді тек тəрби деп қабылдап, басқа жаққа бұрмаламайық. Тек саналы адам болса болды... Мен сені жүргізуші ретінде қайта шыққаныңды күтем!
  • Жулдыз Асан 2016-03-20 20:27:39
    Салеметсиз бе,Маржан! Сіздің жазған пікіріңізге куандым.Өте керемет,нақты.Жеке дара түсінікті жазылыпты.Әсіресе,болмашы ырымға қатты сенетіндерге. Негізі адамды жаратқан Алла оның канша өмір сүретінін,тағдырын да белгілейді.Барлығы бир құдіретті Алланың құзырында,сондықтан ырымға сеніп,психологиялық тұрғыдан жамандықты жаныңа шақырудың қажеті жоқ деп ойлаймын.Қорыта келе айтарым,жамандық корсем өзімнен,жақсылық көрсем Алладан! Аман-сау болайық,тек жақсы нарселерді ойлайық ағайын.
  • Nazar 2016-03-20 21:43:03
    Дұрыс айтасыз. Енді сізбен келіспейтін адамдарда көбейеді. Əрбір жақсылықты айтушыға жамандықты айтушы болады. Сабыр қыларсыз. Таухидтан хабарыңыз бар сияқты. Бірақ қайсысы дұрыс, қайсысы қате деп уақыт жоғалтпаңыз. Оданда дініңізді үйреніңіз. Дініңізді білсеңіз қайсысы дұрыс, қате екені шариғат негіздеріне қойсаңыз өзі шығады. Ал дұрыс, қатесін халыққа үйретем десеңіз бірінші таухид үйрету керек. Таухидті түсініп ұстанса шариғатқа қарсы тиымдарды өздері-ақ тастайды. Аллаһ сізді өзінің салиқалы құлдарынан етсін.
  • жанат 2016-03-20 21:48:24
    Сәлеметсіз бе Маржан Султанбай! Жалпы ырым-тыйымдарга келетін болсак озыгы бар тозығы бар дегендей, сенуге болатын болмайтын деп бөлуге болады. Ырым-тыйым аркылы бала тәрбиелеу, жат әдеттерден тыю т.б нәрселер ұлтымыздын рухани кеңістігiнде әлi кунге дейiн сақталып келе жаткан тарихи, этномәдени, әлеуметтік мәнi терең дүние. Ырымдарға сүйеніп ұрпақ тәрбиелеп, жақсыға жорып жатса оның несi айып? Ал ендi қара мысық жолымды кестi жолым болмайды, жүкті әйел ул тусын деп қойдың ултабарын жегiзiп енді міндетті турде ул туады немесе бiреудiн уйiне оз дастарханынан апарған тамакты кыз туып коям деп жемей кою т.б сиякты ырымдарға сенiп отыру күлкілі сиякты. Ал ендi нанды баспа, ақтытөкпе, жақсы соз жарым ырыс, бесіктің бас жағына пышақ қойып кою , қызға қырық уйден тыю, арам өлген малдың етiн жемейді, тунде тамақтың бетiн ашық калдырмау тағысы тағы осы сияқты тарбиелiк мәнi бар ырымдарга өз басым сенемін. Бірақ бояушы бояушы десе сакалын бояптынын керiн киетiндер көп-ак...
  • Бақыт 2016-03-20 22:35:46
    Ассалаумағалейкум Маржан. Ырым тиымдарды бала кезден біліп өстік қой. Олардың арасында тәрбиелік мәні барлары, сондай-ақ қырын кеткен ырымдар да бар. Қазіргі күндері ойласам барлық жақсылық та жамандық та өзіңнің амалыңның нәтижесі екен. Және де Алла маңдайыңа жазса - болады! Жаңаөзен.
  • Жанар Сериккызы 2016-03-21 02:09:11
    Салеметсизбе! Алдымен кеширим отинемин, телефоныма казак тили карпин орнатпаган едим. Маржан ханым! Макаланыз ырымга сенгиш конилдерге тогилген носер, тагылган сырга болды. Матини такырыпка сай, мазмуны бай. Жазбаныздын ерекшелиги -кульминацияга курылган. Естигенге ергиш, коргенге сенгиш болмауды негиздейди. Ырым-тыйымга катысты окырмандарыныздын ойы ортак.ЕСТИ ырым -жаксылыкпен дурыс ниетте, тыйым -тазалыкпен тартинке багытталган. ЕССИЗ ырым- тыйым, ерриккендердин ермеги. Мысалы: 24-25 жаста кыз балага турмыска шыгуга болмайды екен. НЕГЕ? Бакытсыз боласын. Биздин бакытымыз жаста болса, жарасы женил екен. Мундай ырымдардан АЛКА жасауга болатындыгын осындагы пикирлерден коринип тур. Тек бейсаналы болмайык. janara_05@mail.ru
  • Венера Елеу 2016-03-21 02:25:04
    Сәлеметсіз бе, Маржан әпке! Тұрмысқа шығып кеткеннен кейін "осырақ шалым" деп әлеуметтік желіні шулата қайта оралғаныңыз, одан соң соң рет гонзоға "Сорлы әйелміз" деген мақалаңызды жазып, қайтадан әлеуметтік желіден жоғалтып алғаннан кейін сізге сәлемдеспей, қал жағдайыңызды сұрамай тақырыпқа пікір жазғаным жарамас! Сізді сағындым! Ұқсайды сізбен мінезіміз, сол үшін де жақсы көрем. Менің ойымдағыдай етіп жеткізетінсіз жазбаларыңызды, жаныңыз ашитын адамдарға. Әлеуметтік желіге оралмай, мынадай жаңа тәсіл арқылы жазбаларыңызбен қайта келгеніңізге қуаныштымын! (Ақылдысыз ғой, түкке тұрмайтындардың боқтығын қайтесіз.) Тақырыпқа орай пікірім қысқаша: Абайдың "Әннің де естісі бар, есері бар, тыңдаушының құлағының кесері барын" ырым-тыйымға келтіріп айтса болады. Ырымның да озығы бар тозығы бар, оны орындап жүрген жүрген адамның да... Үйге қарай жүгірме деген ырымды былай түсіндіретін анам: үйге қарай жүгіріп, шаршап-шалдығып кірген бала ата-анасына "туһ, шаршадым" дейді. Ал ата-анаға мүлдем "түһ" деп айтуға болмайтындығы шариғаттан алынған деп. Ал миға симайтын Құдайдың жаратқан жануарына бар нәрсені іліп қою сынды ырымдарды қолданушының "құлағының кесері" бар )). Сізге айтарым, жоғалып кетпеңіз, айтары бар адамсыз, жәй емес тұщымды. Керексіз, сағынамыз!!! Венера Елеу, 4-курс студенті, Талдықорған қаласы. Эл.почта: venera_eleu@mail.ru
  • Аманбайдынкызы Куралай 2016-03-21 20:39:31
    Армысың Қазақ елі!Сəлеметсізбе Маржан!Эфирден кеткелі сағынып қалдық өзіңізді! Көтеріп отырған тақырыбыңыз өте орынды!Сіздің айтып кеткен ырымдарынызга менде сенбеймін сізбен келісем.Жалпы қазақ халқы ырымшыл деп жатады,ол дурыс.Бірақ ата апаларымыз ол ырымдарды ойдан шыгармаган гой түбкі ойына келгенде көп тұстары шариғаттан алынса кей тұстары тазалық пен əдептілікке шақырад.Мысыққа қатысты ырымдардын ешқайсысына сенбейсін де тындамаймын,себебі мысык ол да Аллахтың жаратқаны қорқатын түгіде жок.Өз басым мысықты қатты жақсы корем.Мысык Пайғамбарымыз (с.ғ.с) дың ең сүйікті жануары гой, "Ауызың арам болмасын,Арқан жерге тимесін" деп батасын алған екен. Əрбір мешітте мысык жүру суннет амалынан.Атам айтып отырушы ед Пайғамбарымыз (с.ғ.с) шапанына мысық ұйықтап қалғанда шапанынын етегін кесіп кеткен екен ұйқысын бұзбау үшін.Сондықтан мысықтан қоқатындарға еш себеп жоқ дегім келед.Осындай тəрбиелік мəні бар сабақ алатын тақырыптар күтеміз сізден))) Аманбайдыңқызы Құралай.Алматы қаласы. kuralai.amanbaeva@mail.ru
  • Айдана Жарболова 2016-03-22 03:10:01
    Саламатсызба !Маржан ханым!Қазақ ырымдарының (кейбір "кірмелері" болмаса) тәлім-тәрбиелік мәні бар екенін өз басымнан өткергенмін. Мысалы, анамыз үйге қарай жүгіріп келе жатсақ "үйге қарай жүгірме" дейтін. Себебі, қазақтар кісісі қаза болған үйге қарай жүгіре басып, аттылы болса шауып келіп, көңіл айтады. Содан сақтандырғаны. Ал, негізінде, үйге қарай жүгіру немесе атпен шауып келу - тәрбиесіздікке жатады деген ғибратты ұғындырады. Табалдырықты баспа, босағаны керме, тізеңді құшақтама,, адамға қарап қолыңды керме, дастарқанға қарап түшкірме, айта берсек көп бәрі тәрбие. Әрине, ырым деуге де болады. Егер осының бәрі ырым ғой, ал ырым деген қырын ғой деп, табалдырықты бассаң, босағаны керсең, тағысын тағылар, тәрбиесіз, мәдениетсіз адам болып шығамыз. Сондықтан "өлеңнің естісі бар, есері бар" дегендей, ырымның да естісін алып, "ессізін" тастау керек шығар.
  • Толганай 2016-03-22 20:12:46
    Ырымнын да ырымы бар. Кейбиреулеринин тарбиелик мани бар, арине. Мысалы, еденде басынды шыга бериске каратып жатуга болмайды, себеби ол адепсиздик, немесе жарык ыдыстан шай ишип, тамактануга болмайды, себеби ыстык ас куйганнан жарыгы бар ыдыс кез-келген уакытта сынып кетуи мумкин. Бурында окушы кезимде мысык жолымды кесип бара жатса, жолымды кеспесин деп жугиретинмин, немесе айналып отетинмин, сондай кошеде келе жаткан кисилерден уят тугын карап турсан. Содан кейин ол ырымга сенуимди койдым. Рас, барлыгы бир Алланын колында гой. Ал биз болсак, ырым деп шыр-пыр боламыз. Абден канымызга синип кеткен гой шамасы. Негизи осы ырымдар шет елдин киноларынан кобиси, киноларымызды озимиз тусирип, халыкты отандык телевидение аркылы тарбиелеу керек менинше.
  • Айкенже 2016-03-23 14:29:44
    Салем Маржан! Мына жерде бари сыйлык алам деп сизди алдап жатыр гой, а так бариде ырымга сенеди. Ырымга сенген ырбиып оледи дегенди жолы болмай калгандар айтады.
  • Нұргүл 2016-03-23 15:51:32
    Сəлеметсіз бе,Маржан!!! Мақалаңызды оқып шықтым. Жұрттардың фейсбукте не үшін қырылып жатқанын түсінбедім. Сізді көре алмайтындар тырнақ астынан кір іздеп əйтеуір жамандаумен айналысып жатыр. Мақалаңызда бəрі анық жазылған. Түсінікті екен. Оқығанға жеңіл. Өз басым сізбен толық келісем. Студенттердің ырымдары көп,ол жайында талай комментариилер жазылыпты. Актерларда да бар ғой, сценарийді жерге түсіріп алсаң үстіне жамбаспен отырасың да сосын ғана қолыңа аласың..........ондай мəні жоқ ырымдардан бөлек қазақи ырымдарды айтсақ.. Мысалы бала көтере алмай жүрген келіншекке "бала асырап алсаң мейірімің оянады" дейді. Врачтан сұрасам ырымның қатысы жоқ. Əйелдер басқа нəрсеге көңілі ауланып, басқа шаруаларымен айналысса мидағы "блокировка" өздігінен шешіледі екен. Өйткені,күн сайын "бала.......балаааа...." деп ойланып жүйкесін тоздыра берсе мида автоматический блокировка қойылады. Гормондардың жұмысы реттелгенше бала көтере алмайды. Сол үшін врачтар "отпуск алыңдар....жұмысқа шығыңдар..........бала туралы ойлай бермеңдер" дейд. Себебі бəрі біздің басымызда. Ал денсаулығы дұрыс болмаса клиникаға қаралу керек. Ерлі-зайыптылар бала болмаудың диагнозын біліп алып емделмесе олар он бала асырап алса да көмегі тимейді. Бұл ырымның да сондай мəнсіз жерлері бар. Айтайын дегенім сол. Өзім былай қарап жүрсем ондай ырымдар көп екен. Сіз сияқты зерттеп қарамасаң соларға сеніп жүре бересің. Сосын адамдар ырым мен тиымды шатастырып жатыр. Тиым тəрбиеге шақырады ғой. Оның мəні бар. Ал ырымдар түсініксіз тасқа,затқа,тағы сол сияқты жансыз нəрселерге сенуге алып келеді. Сізге сəттілік тілеймін. Ешкімге алаңдамаңыз. Біз сізбен біргеміз! Мына сайттағы комментарийлер жаман сөз жоқ жақсы екен. Сауатты жазылған. Ақылды адамдар көп екен ғой)))))) жақсы болды. Əйтпесе басқа сайттарда боқтап жазып жатыр. Сөздері қорқынышты. Осылай жақсы комментарийлермен сіз-біздігіміз жоғалмай жүрейікші. Бастамаңыз жақсы екен. Рахмет! Нұргүл. Алматы.
  • шалаказахапын 2016-03-24 16:28:10
    Маржан ханым 300 жыл турмеде онын 70 жылын строги режимде откiзен сенде надан болып каласын. АЛЛАНЫН ОЗiДЕ РАС СОЗiДЕ РАС деп АЛЛАТАГАЛАдан гана сураган халык 300 жылда СТАДА СВИНЕЙ болып шыга келдi.
  • Айдоша 2016-03-24 23:11:48
    Сәлем бердік Мажан Сұлтанбай! Ырымның жолы да,түрі де коп қой.Мысалы;ақын жазушы болсын деп аузына түкірту,палуан батыр болсын деп сарқыттық жегізу,әйтеуір жақсыға ұқсасын деп ырымдап есімін қойып жататынымыз рас қой.Сонымен қатар әжеміз тойдан келе сала,сендерге де жұғысты болсын деп әкелген кәмпит,тәттілерді талай жедікқой ))) Ырым-тиым xалқымыздың өмір жолында жинақталған,тәлім-тәрбие,адамдық қасиеттерге,жа аннан сақтандыруға,жақсыға талпынуға Т.С.Сияқтыларға жол көрсететін құрал беп білемін.Ал ендігі жоғарыда өзіңіз шолып өткен мысық,пысық дегенге,және бұрын мектептен қайтып бара жатып сыныптастарымызбен,өзімен-өзі ұшып бара жатқан бір топ қарғаны көре сала,отыра қалатын едік,отырмасаң сабақтан 2 аласың дей жөнелетінбіз(сол сәтті сағына,еске алып күліп аламын
  • Маржан Сұлтанбай 2016-03-25 00:09:55
    Құрметті оқырмандарым!!! Ар-намысқа тиетін сөздерсіз-ақ ой-пікіріңді білдіруге болатынын Сіз бен Біз дəлелдеп шықтық! Құттықтаймын! Бұл сайтта лайым да осылай тыныштық пен береке орнап тұрсыншы - бір-бірімізді ренжітпейікші! Ал,енді сыйлықтарға қатысты болса: ешкімді бөліп-жарғым келмеді. Сол себепті комменттердің барлығын нөмірлеп шықтым да, көп санның ішінен біреуін кездейсоқ таңдап беретін арнайы программа арқылы сыйлыққа ие болатын оқырмандарды анықтадым. Сонымен сыйлық ұтып алғандар: Нұргүл (n.orysbayeva@gmail.com) - "InМode" дүкенінен әйелдерге арналған қол сөмке; Ақмарал - "Жадо" сән үйінен сырға мен тәж; Қалдықыз - Ғ.Мүсірепов атындағы балалар мен жасөспірімдер театрына шақыру билеттер; Майра Ілес - "Khanshaiym" сұлулық салонынан 7000 теңгелік сертификат; Үсенова Нұржамал - "Armaf" сауда белгісі ұсынған иіссулар; Дариға Көшкібай - "ТМах" фотостудиясынан фотосессия! Көрсеткен электронды пошталарыңызға сыйлықтарды қалай, қай жерден алуға болатынын сайт əкімшілері түсіндіреді. Бұл жазбаға қатысты комменттер енді жарияланбайды. Кезекті жаңа шығармамды күтіңіздер!!! Əр жазбаны талқылау барысында белсенді оқырмандарға арнайы сыйлықтар ұсынылып отыратын болады. Басты шарт: боқтық сөздерсіз ойды мəдениетті формада жеткізу. Жəне келесіде қай қала,ауылдан екендіктеріңізді жазуды ұмытпаңыздар!
  • Асира 2016-03-26 13:41:52
    Перизат есимди замандастын жазганына толык косыламын. Биздин халык дана гой, "андамай сойлеген ауырмай оледи" деген, сондыктан абайлап сойлеген дурыс.

Пікір жазу